ลวดสลิงมีกี่ชนิด? ความแตกต่างและการใช้งานแต่ละประเภทที่ควรรู้ก่อนเลือกใช้งาน

ลวดสลิงมี 4ชนิด คือ ลวดWire Rope Slings, Stay Ropes, Rack Ropes, Running Ropes แต่ละชนิดมีคุณสมบัติต่างกัน นิยมใช้งานในอุตสาหกรรม สามารถแบ่งลวดสลิงหลัก ๆ ได้ 4 ชนิด ดังนี้

1. Wire Rope Slings

คือ ลวดสลิงสำหรับงานยกโดยตรงความยืดหยุ่น สามารถโค้งงอไปตามรูปทรงของวัตถุได้ดี และรับแรงดึงได้สูง สามารถรับน้ำหนักได้มาก กระจายแรงได้ดี
เหมาะกับงานยกวัสดุ เครื่องจักร และโครงสร้างเหล็ก ยกคอนกรีตสำเร็จรูป และเครื่องจักรในไซต์งาน

2. Stay Ropes

ลวดสลิงสำหรับงานดึงยึดแบบตายตัว Stay Ropes มีคุณสมบัติ ทนแรงดึงสูง เสถียร ไม่ยืดตัวง่าย มักใช้งานในลักษณะติดตั้งถาวร ไม่ได้มีการเคลื่อนที่บ่อย เน้นการรับแรงดึงอย่างต่อเนื่อง ทั้งแรงคงที่และแรงไม่คงที่ เหมาะกับงานยึดโครงสร้างระยะยาว เช่น ยึดเสา ยึดโครงสร้างชั่วคราว งานค้ำยันในงานก่อสร้าง

3. Rack Ropes

ลวดสลิงสำหรับระบบรางและลูกล้อ Rack Ropes เป็นลวดสลิงที่เน้นความแข็งแรง และความทนทานต่อการเสียดสีมักใช้ร่วมกับระบบลูกล้อหรือรางสายรองรับการใช้งานต่อเนื่อง มักใช้กับ รถกระเช้า เครน ระบบเคลื่อนที่ที่ใช้ลูกล้อ

4. Running Ropes

ลวดสลิงสำหรับงานเคลื่อนที่ Running Ropes ถูกออกแบบมาเพื่อใช้งานกับลูกรอก และระบบที่มีการเคลื่อนไหวตลอดเวลายืดหยุ่นสูง รับแรงเค้นจากการบิดเป็นหลัก เหมาะกับงานที่มีการหมุนหรือเคลื่อนที่ ลดการแตกหักของเส้นลวด
นิยมใช้กับ ระบบรอก เครนที่มีการยก–ลดบ่อยครั้ง และเครื่องจักรกลหนัก

ส่วนประกอบของลวดสลิง

โดยทั่วไป ลวดสลิงประกอบด้วย 3 ส่วนหลัก ได้แก่

1. แกนของลวดสลิง (Core) ทำหน้าที่เป็นโครงสร้างกลาง ช่วยรองรับเกลียวลวด และเพิ่มความแข็งแรง
   • แกนเชือก (FC) มีความยืดหยุ่นสูง
   • แกนเหล็ก (IWRC) แข็งแรง ทนความร้อน และรับน้ำหนักได้มาก
2. เกลียวของลวดสลิง (Strand) คือกลุ่มของเส้นลวดที่บิดรวมกันเป็นเกลียวรอบแกน
3. เส้นลวด (Wire) เป็นเส้นลวดโลหะขนาดเล็กที่รวมตัวกันเป็นเกลียว
   ตัวอย่างเช่น
   6×37 IWRC หมายถึง ลวดสลิงที่มี 6 เกลียว แต่ละเกลียวประกอบด้วยเส้นลวด 37 เส้น และใช้แกนเหล็ก (Independent Wire Rope Core)
   ลวดสลิงลักษณะนี้จะมีความแข็งแรงสูง เหมาะกับงานยกหนักในงานก่อสร้าง

เลือกลวดสลิงอย่างไรให้ปลอดภัยและคุ้มค่าในการใช้งาน

การเลือกลวดสลิงที่เหมาะสม ไม่ควรพิจารณาเพียงแค่ว่า “ลวดสลิงเส้นนี้รับน้ำหนักได้กี่ตัน” เท่านั้น แต่ควรประเมินหลายปัจจัยร่วมกัน เพื่อให้การใช้งานมีความปลอดภัยสูงสุด และคุ้มค่าในระยะยาว

1. ประเภทการใช้งานของลวดสลิง

ก่อนเลือกซื้อ ควรถามตัวเองให้ชัดเจนว่า ลวดสลิงจะถูกนำไปใช้งานลักษณะใดการเลือกผิดประเภท แม้ลวดสลิงจะรับน้ำหนักได้เพียงพอ ก็อาจทำให้เสื่อมสภาพเร็วหรือเกิดอุบัติเหตุได้

2. สภาพแวดล้อมในการใช้งาน

สภาพแวดล้อมมีผลโดยตรงต่ออายุการใช้งานของลวดสลิง

• พื้นที่ชื้น หรือกลางแจ้ง ควรเลือก ลวดสลิงชุบสังกะสี (Galvanized Wire Rope) เพื่อป้องกันสนิม
• พื้นที่ที่มีสารเคมี หรือไอเกลือ ต้องเลือกเกรดและการเคลือบผิวที่ทนต่อการกัดกร่อนเป็นพิเศษ
• งานที่มีความร้อนสูง ควรใช้ลวดสลิงแกนเหล็ก (IWRC) ซึ่งทนความร้อนได้ดีกว่าแกนเชือก
  หากเลือกไม่เหมาะกับสภาพแวดล้อม ลวดสลิงอาจเสื่อมสภาพเร็วกว่าปกติหลายเท่า

3. เกรดแรงดึงของลวดสลิง (Wire Rope Grade)

เกรดของลวดสลิง เช่น IPS, EIPS หรือ EEIPS เป็นตัวบ่งบอกความแข็งแรงของเส้นลวด ยิ่งเกรดสูง ลวดสลิงก็จะยิ่งรับแรงดึงได้มาก โดยมีเกรดที่ได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก 3 แบบด้วยกัน ได้แก่

• IPS (Impoved Plowed Steel) /1770 Grade  มีแรงดึงอยู่ที่ 1770 N/mm² หรือ 180 kg/mm² เหมาะกับการใช้านทั่วไป
• EIPS (Extra Improved Plowed Steel)/1960 Grade มีแรงดึงอยู่ที่ 1960 N/mm² หรือ 200 kg/mm² เหมาะกับการใช้งานในกลุ่มงานอุตสาหกรรม และเครน 
• EEIPS (Extra Extra Improved Plowed Steel)/2160 Grade มีแรงดึงอยู่ที่ 2160 N/mm² หรือ 220 kg/mm²ﾠเหมาะกับงานที่ต้องยกของที่มีน้ำหนักมากๆ เช่น คอนเทนเนอร์

การเลือกเกรดให้เหมาะ จะช่วยให้ไม่ต้องใช้ลวดสลิงขนาดใหญ่เกินจำเป็น และยังคงความปลอดภัย

4. พิกัดรับน้ำหนัก (Working Load Limit – WLL)

WLL คือค่าน้ำหนักสูงสุดที่สามารถใช้งานได้อย่างปลอดภัย ไม่ใช่ค่าการขาด (Breaking Load)

• ห้ามใช้งานเกิน WLL เด็ดขาด
• ควรเผื่อค่าความปลอดภัย โดยเฉพาะงานยกเหนือศีรษะ
• ต้องพิจารณาร่วมกับมุมการยกและวิธีผูกสลิง 

การละเลยจุดนี้เป็นสาเหตุหลักของอุบัติเหตุจากลวดสลิงขาด

5. มาตรฐานการผลิตและการรับรองคุณภาพ

ลวดสลิงที่ได้มาตรฐาน จะช่วยลดความเสี่ยงในระยะยาว ควรเลือกสินค้าที่มี

• ใบรับรองมาตรฐานอุตสาหกรรม
• ระบุแหล่งผลิตชัดเจน
• มีข้อมูลสเปก เช่น ขนาด โครงสร้าง และเกรดแรงดึงครบถ้วน

ผู้จำหน่ายที่มีความเชี่ยวชาญ จะสามารถแนะนำลวดสลิงให้เหมาะกับงานจริงได้ดีกว่า

การทำความเข้าใจว่า ลวดสลิงมีกี่ชนิด ความแตกต่างและการใช้งานแต่ละประเภทที่ควรรู้ก่อนเลือกใช้งาน เป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่งต่อความปลอดภัยและประสิทธิภาพของงานยก ไม่ว่าจะเป็น Wire Rope Slings, Stay Ropes, Rack Ropes หรือ Running Ropes รวมถึงการเลือกเกรดแรงดึงที่เหมาะสมอย่าง IPS, EIPS และ EEIPS ล้วนมีผลต่ออายุการใช้งานและความคุ้มค่าโดยรวม การเลือกใช้ลวดสลิงที่ตรงประเภท ตรงเกรด และได้มาตรฐานจากผู้เชี่ยวชาญด้านลวดสลิงอย่าง บริษัท พีพีเอส สตีล จำกัด จะช่วยให้งานก่อสร้างและงานอุตสาหกรรมของคุณปลอดภัย มั่นใจ และได้คุณภาพในระยะยาว